Korte mededeling vooraf, deze stemmen zijn gegenereerd met AI via NotebookLM. Stel je voor, je zit tegenover je baas voor je functioneringsgesprek. Hij kijkt naar een scherm, fronst even en zegt dan 'tja, de computer geeft je een onvoldoende'. En als je om uitleg vraagt, haal hij gewoon zijn schouders op. En dan krijg je te horen 'dat zegt de tool nou eenmaal'. Ja, precies dat, mag dit zomaar. Welkom bij deze nieuwe analyse. Vandaag duiken we in één specifieke artikel uit newsletter 013 om uit te zoeken of een algoritme binnenkort jouw beoordeling mag dikteren. We bezeer ons op de AVG en de Europese AI-verordening. Kijk, dit is een scenario dat echt razends nog realiteit aan het worden is op de werkvloer. Bizar eigenlijk. Het voelt toch een beetje als of je GPS je een rivier instuurt en je baas blindelings doorreidt. Is zo iets wettelijk gezien toegestaan, want je leidinggevende zit er wel fysiek bij. Het is geen robot die je ontslaat. Nee, klopt. En dat is nou exact de grens die we moeten opzoeken. Onder de huidige privacy-wet, de AVG en dan specifiek artikel 22, geldt er een verbod op beslissingen die uitsluitend geautomatiseerd zijn. Oké, uitsluitend geautomatiseerd. Juist. Maar wat als het grote gevolgen heeft? Juist, dat is de tweede voorwaarde. Het moet gaan om rechtsgevolgen of vergelijkbare aanzienelijke effecten. Denk aan je salaris. De hamvraag is, is een beslissing uitsluitend geautomatiseerd als je baas er nog even een klap opgeeft. Ja, want als hij de score bekijkt en gewoon op accepteren klikt, heeft de mens toch formeel de eindbeslissing genomen, dan lijkt men de kaos af. Nou ja, dat klinkt logisch, maar daar prikt de wet echt al doorheen. Een leidinggevende die simpelweg zo'n score mechanisch overneemt, zonder werkelijk onderzoek te doen, biedt geen echte menselijke tussenkomst. Dus even aanzelend naar het schermstaar is niet genoeg. Zeker niet. Er moet echte inhoudelijke controle zijn. Er zijn wel uitzonderingen te onderzoek, hoor. Bijvoorbeeld een noodzakelijkheid van een contract, een wettelijke basis, of uit drukkelijke toestemming met waarborgen. Wacht even, toestemming? Een werkgever kan toch gewoon zeggen, teken dit formulier even anders krijg je die promotie niet. En daar zit direct het probleem. In een arbeidsgelatie is er een grote machtsomgelijkheid. Een werknemer mag nooit gedwongen worden een tool te accepteren om nadeel te vermijden. Toestemming is dus zelden echt vrijwillig. Aha. Toestemming is dus geen vrijbrief. Maar als de AVG ons nu al beschermt, waarom is iedereen dan zo zenuwachtig over die nieuwe AI-wet? Ik las trouwens ergens dat alles is uitgesteld tot eind 2027. Mogen werkergevers nu doen wat ze willen? Nee, dat is een hardnekkig misverstand in de wandelgangen. Dat moeten we even corrigeren op basis van de geconsolideerde tekst. Het uitstel tot 2 december 2027 geldt uitsluitend voor hoofdstuk III, afdelingen 1–3. Oké, en dat betekent in gewone mensentaal? Dat gaat over systemen onder artikel 6 lid 2 en bijlage III, met uitzondering van lid 5, overigend. Maar de AVG en de aparte verboden uit de AI-wet, die gelden vandaag de dag al. Oh wow, dus bepaalde dingen zijn nu al strafbaar. Klopt. Neem emotieherkenning op de werkvloer. Tenzijd om hele specifieke medische of veiligheidsuitzonderingen gaat is dat per direct verboden. En vergeet niet, niet elk systeem is een hoge risico-systeem. Een slimme schrijftool is echt geen beoordelingssoftware. Goed om te weten. Waar stel, mijn werkgever gebruikt wel zware HR-software. En die maakt een gigantische inschattingsfout. Ik krijg een onvoldoende voor inzet omdat ik niet heb getiept, terwijl ik de hele dag buiten de deur werkte. Wat dan? Ja, dan kun je je beroep op artikel 86. Dat is actief sinds 2 augustus 2026. Betekent dit dat ik direct de broncode van de HR-software op tafel kan eisen? Nee, nee, zover gaat het niet. Je hebt geen algemeenrecht op de broncode. Het is een voorwaardelijk subsidiair recht op uitleg over de rol van de AI. Dat artikel 86 kent namelijk een cumulatieve reikwijdte. Cumulatief, dus ik moet aan meerdere eisen voldoen. Exact. Er moet de rechtsgevolgen of aanzienlijke effecten zijn. Plus een aangevoerd nadeligeffect op je gezondheid, veiligheid of grondrechten. Ah, pas als die dingen samen komen, krijg je die uitleg. Dit laat wel zien dat de schijnbare precisie van zo'n tool een goed onderbouwt gesprek nooit mag afsluiten. Het is geen onfeilbare rechter. Helemaal mee eens. Daarom delen we de drie praktische vragen uit het artikel voor jouw volgende evaluatie. Vraag 1, welke gegevens zijn gebruikt? Altijd belangrijk. En de tweede? Waar dient het systeem exact voor? En de derde? Wie heeft de bevoegdheid om de uitkomst te corrigeren? Ja, want blind de GPS, de rivier en volgen, daar doen we niet meer mee. We sluiten af met een gedachte om over na te denken. Een goede evaluatie moet altijd ruimte laten voor datgene wat de gegevens niet hebben gezien. Zeker. Cijfers zijn nooit het hele verhaal. Wat mist de software in jouw dagelijkse werk? Denk daar maar eens over naar. Bedankt voor de luisteren.