012 · 11 november 2026

Wie vertrouwt u?

Een vertrouwde stem, een persoonlijk gesprek, een spectaculaire korting. Drie momenten waarop even controleren een andere beslissing kan opleveren.

Download de PDF

Praten met Lexi · AI-assistent ↗

U herkent de stem. Kunt u die nog vertrouwen?
Is uw gesprek met AI echt privé?
−50 %… maar van welke prijs?

Een muzikale pauze · Missing You

Answer Me

Volledige film

Start de muziek wanneer u wilt.

35 nummers: twee volledige films en fragmenten van dertig seconden van de overige arrangementen.

Open het album Missing You

Milo Sarre en Anouk Revel zijn virtuele personages. Muziek, stemmen en beelden zijn met AI gemaakt. Artistieke leiding: Chris Beaurêve.

U herkent de stem. Kunt u die nog vertrouwen?

Een scène bij dit artikel

AIIllustratieve film gegenereerd met Gemini; synthetische stem. Fictieve scène.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
[muziek] Bel terug via een bekend nummer.

Dit artikel beluisteren

AIAudiocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen. Lokale montage met gerichte correcties.

Automatische ondertitels downloaden

Automatische transcriptie van deze versie
Stel je voor, je zit op de bank en ineens trilt je telefoon. Je opent een spraakbericht en je hoort een stem van je dochter. Kompleet in paniek. Ze zit in de problemen en vraagt wanneer hopig of je middelijk geld kunt overmaken. Dat specifieke scenario is gelukkig fictief voor vandaag... ...maar het is wel echt de rauw realiteit van materne verouden. Ja, en dat grijp je direct naar de kil. Dat is echt de nachtmerrie van elke ouder. Precies. En dat raakt de kern van onze missie in deze deep dive. Oh, en even voor de duidelijkheid voor onze luisteraars. Deze aflevering is een volledig met AI-gemaakte audio-adaptatie... ...met een redactionele peldatum van 11 november 2026. Het is gebaseerd op LawRide's nieuwsbrief 012 artikel 1... ...getiteld "U herkent de stem, kunt u die nog vertrouwen?" Nou, en dat is ook meteen de grote vraag. We gaan uitzoeken waarom we onze eigen ouderen eigenlijk... ...niet meer op hun klankgolven kunnen geloven. Vroeger was een stem echt een soort vingerafdruk, weet je wel? Ja, nu is het ineens een masker geworden. Maar ik vraag me dan af, moeten we niet gewoon heel goed luisteren... ...naar robot-achtige haperingen of een gekke ademhaling? Nou, dat geeft dus echt een enorme schijnveiligheid. Een vertrouwde stem is tegenwoordig gewoon simpelweg onvoldoende... ...om een dringende betaalfraag te authenticeren. Het draait namelijk allemaal om paniek. Die fraudeurs kapen je overlevingcentrum in je brijn. Wacht dat je rationele denkvermogen schakelt dan gewoon helemaal uit? Exact. De enige juiste reflex is daarom heel simpel. Hang op. En bel de personen zelf onmiddellijk terug via een al bekend nummer uit je eigen contacten. Oké, maar wat nou als er echt gigantische paniek in die stem doorklinkt? Dan wil je toch direct handelen en helpen? Kijk, bij onmiddellijk gevaar bel je natuurlijk de officiële hulpdiensten... ...via onafhankelijke kanalen. Je gaat niet blind geld overmaken naar een of andere vage rekening... ...hoe dringend die stem ook klinkt. Nee, dat is inderdaad best logisch als je er zo over na denkt. Zou een geheimige zinszin dan misschien de ultieme oplossing zijn... ...als een soort extra wachtwoord? Dat is zeker een goeie extra voorzor, hoor. Mit je geen informatische gebruik die online te vinden is. Maar we moeten wel oppassen, het is absoluut niet onveilbaar. Nee, precies. Je moet altijd waaksam blijven. En die dynamiek stopt natuurlijk niet bij de voordeur. Ik zie het al vormen op kantoor. Je baas speelt ineens over een... ...uitwistgeheime, superdringere betaalopdracht. Ja, de wel bekende CEO Vrouwde. Daarom is het essentieel dat organisaties hun werknemers beschermen... ...juist als ze weigeren over haast te handelen. Ongebruikelijke betalingen of rekeningwijzigingen... ...moet je altijd controleren via een bekend kanaal. Dus even een collegaantik of bel op een vertrouwtinternummer. Ja, een betrekker naar gelangend risico, ook standaard een tweede persoon bij. Maar oplichtingvrijs toch niet altijd zo'n spectaculere stemkloon? Hoe gevaarlijk is een doodgewoon stukje papierwerk dan, zoals een factuur? O, onderschat dat echt niet. Een compleet vertrouwde factuur kan zomaar ongemerkt gewijzigde bankgegevens bevatten. En vrouwdeurs combineren dat vaak met een telefoontje om je zand in de ogen te strooien. Die twee versterken elkaar. Oh, wow, dus ze bellen je dan ook nog even op om de wijziging te bevestigen? Wat gemeen? - Precies. Daarom moet je een nieuw rekeningnummer altijd telefonisch verifieren... ...via een reeds bekend vertrouwtnummer. Controleer het nooit via een e-mail of het nummer op die verdachte factuur zelf. Maar laten we eerlijk zijn, de stelde paniek sloeg toe en je hebt toch betaald. Wat doe je dan? Wist je uit pure schaamte meteen het hele gesprek op je telefoon? Nee, wist echt absoluut niet. Schaamte is dan echt je grootste vijand. Neem onmiddellijk contact op met je bank via hun officiële contacten gegevend. En dan hopen dat ze het nog snel kunnen terugboeken? Je vraagt inderdaad om blokkering of terugvordering... ...maar let op, niemand kan je een terughaven beloven, helaas. Dus je moet wel heel snel schakelen. En ik neem aan dat je ook bewijzen moet verzamelen. Zeker weten. Bewaar echt alles. Berichtelijk, luidsbestanden, tijdstippen, transactiereferenties... ...en doe altijd officieel aangifte bij de politie. Maar is zo'n melding bij Consumer Connect dan niet genoeg? Dat is zeker heel nuttig om anderen te waarschuwen. Maar het vervangte politie klacht niet. En als je verdachte berichten of links krijgt zonder dat je betaald hebt... ...stuur die dan naar suspect@cavanweb.be. Helder. En ik neem aan dat je de mensen van wie de intentiteit is misbruikt... ...ook even moet inlichten. Ja, waarschuwde betrokken is zeker, maar wees discreet. Maar kun persoonsgegevens nooit zomaar openbaar online. Oké, echt hele goeie en praktische punten. Om het voor jullie nog concreet te maken, sluiten we graag af met drie haalbare handelingen. En spreek vandaag nog met je gezin af dat het altijd oké is om even terug te bellen te controllen. Absoluut een heel belangrijke basis. Twee, wel bij een factuur met een gewijstigd rekeningnummer... ...direct de leverantieer op een vertrouwt al bekend nummer. En drie, bewaar bij oplichting direct alle bewijzen... ...en doe altijd officieel aangifte bij de politie. Precies, daar sluit ik me volledig bij aan. En dan laten we je achter met één prikkelende gedachte. Terwijl deze AI zich razendsnel ontwikkeld... ...hoe zal het in de toekomst onze fundamentele definitie van vertrouwen... ...binnen onze meest intieme relaties veranderen? Als we zelfs onze eigen zinthuigen niet meer zomaar kunnen geloven. Best wel een ongemakkelijke gedachte eigenlijk. Bedankt voor het luisteren.

Uw telefoon trilt. Een spraakbericht van nauwelijks een paar seconden: ‘Ik zit in de problemen. Je moet me meteen helpen.’ U herkent de stem van uw dochter. In het volgende bericht staat een rekeningnummer.

Dit voorbeeld is verzonnen. Het illustreert wel een reële werkwijze: een vertrouwde stem gebruiken om iemand geld te laten overmaken voordat die de vraag heeft kunnen controleren. De Belgische Federale Politie waarschuwde op 17 februari 2026 voor stemimitaties. De valstrik speelt in op onze behoefte om te helpen en ontneemt ons de tijd om na te denken.

De juiste vraag, vóór de overschrijving

U zou kunnen letten op een vreemde ademhaling, een vlakke intonatie of een lettergreep die niet goed aansluit. Zulke afwijkingen verdienen aandacht, maar een natuurlijk klinkende stem bewijst niet wie er spreekt. Ook een slechte verbinding kan een echt bericht vervormen. Uw betaling van zo’n snelle luistertest laten afhangen, zou riskant zijn.

Stel liever een andere vraag: hoe kan ik deze persoon bereiken via een weg die ik al kende voordat dit bericht binnenkwam?

Hang op en bel het vertrouwde nummer vanuit uw contactenlijst. Gebruik niet het nummer of de link die u net in het bericht kreeg. Krijgt u de persoon niet te pakken, probeer dan iemand anders die u vertrouwt. Denkt u dat iemand onmiddellijk gevaar loopt, neem dan via het officiële kanaal contact op met de hulpdiensten. Een alarmerende stem is reden om de situatie te controleren en zo nodig hulp te zoeken. Ze maakt het rekeningnummer nog niet betrouwbaar.

Spreek binnen het gezin ook af dat controleren altijd mag. ‘Ik bel je terug op je vertrouwde nummer’ moet u zonder schroom kunnen zeggen. Een afgesproken zin kan een extra voorzorg zijn. Kies die niet op basis van publiek bekende informatie en beschouw ze niet als een onfeilbare beveiliging.

Op het werk: bescherm wie durft te vertragen

Hetzelfde scenario kan de stem van een leidinggevende gebruiken: een dringende betaling, een vertrouwelijke operatie en de instructie om niemand in te lichten. Ook dan moet het mogelijk blijven om de vraag te controleren vóór u de verrichting uitvoert.

Een team kan vooraf afspreken dat elk gewijzigd rekeningnummer of elke ongebruikelijke betaling wordt bevestigd via een bekend kanaal en, afhankelijk van het risico, door een tweede persoon. Die regel moet ook gelden wanneer de vraag van de baas lijkt te komen. Als iemand verwijten riskeert door niet overhaast te handelen, blijft de procedure kwetsbaar.

Voor fraude is trouwens geen spectaculaire stemimitatie nodig. In een waarschuwing van 22 oktober 2026 herinnert de Federale Politie eraan dat een factuur vertrouwd kan ogen terwijl het rekeningnummer is gewijzigd. Een overtuigend gesprek en een geloofwaardig document kunnen elkaar versterken. Geen van beide maakt de afgesproken controle overbodig.

Als u al hebt betaald

Neem onmiddellijk contact op met uw bank via haar officiële contactgegevens. Leg uit wat er is gebeurd en vraag welke verrichtingen nog kunnen worden geblokkeerd of welke stappen mogelijk zijn om het geld terug te krijgen. De uitkomst hangt af van de situatie. Niemand kan u hier terugbetaling beloven.

Bewaar de berichten, het ontvangen geluidsbestand, de nummers, de tijdstippen, de betaalgegevens en de transactiereferenties. Wis het gesprek niet uit schaamte. Doe aangifte bij de politie. Bij consumentenfraude maakt de FOD Economie onderscheid tussen die stap en een melding aan de Economische Inspectie via ConsumerConnect. Een melding vervangt geen aangifte. Verdachte e-mails, sms-berichten en adressen van verdachte websites kunnen ook naar suspect@safeonweb.be worden gestuurd.

Waarschuw uw naasten of collega’s als hun identiteit mogelijk opnieuw wordt misbruikt. Verspreid het bericht echter niet publiek samen met de gegevens van de persoon van wie de stem werd nagebootst.

U kunt het er vanavond al over hebben met uw naasten: ‘Ik wil je helpen. Ik bel je terug op het nummer dat ik ken.’ Die voorzorg zal makkelijker worden aanvaard als iedereen vooraf weet waarom u ze neemt.

Bronnen en achtergrond

Federale Politie, ‘Deepfakes vocaux : attention aux logiciels d’IA qui imitent les voix de vos proches’, 17 februari 2026, Franstalige bron. Waarschuwing en advies om terug te bellen op het vertrouwde nummer. De cijfers uit de aangehaalde enquête en een minimale duur voor stemklonen worden hier niet overgenomen.

Federale Politie, ‘Votre facture est correcte, mais en est-il de même du numéro de compte ?’, 22 oktober 2026, Franstalige bron. Het advies om te controleren wordt overgenomen, zonder de algemene technische uitleg over e-mail.

Bronnen geraadpleegd op 11 november 2026. Preventieadvies. De openingsscène is fictief en beschrijft geen dossier van het kantoor.

De videocast bekijken

AIVideocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen en beelden.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
Welkom bij deze explainer. Vandaag hebben we er over iets dat misschien klinkt als Science Fiction, maar helaas pure realiteit is. Wat u nu gaat zien is een door AI-gemaakte audiovisuele adaptatie van artikel 1 uit Lore-Write-Newsbrief 012, met als redactionele peldatum 11 november 2026. Laten we meteen met de deuren naar dus vallen. U herkent de stem aan de andere kant van de lijn, u weet zeker wie het is, maar kunt u die stem eigenlijk nog wel vertrouwen? Dat brengt ons bij deel 1, de illusie van vertrouwen, waarom een bekende stem niet langer bewijs is. Kijk, oplichters weten precies hoe ze ons moeten raken. Ze spelen genadeloos in op ons instinct om onze dierbare te helpen. Ze zagen paniek, zodat we simpelweg de tijd niet nemen om kritisch na te denken. Stelt u zich voor, u krijgt plotseling een wanhopig spraakbericht. Ik zit in de problemen, je moet me meteen helpen. Direct gevolgd door een rekeningnummer. Voor de goede orde dit specifieke woordbeeld is fictie, maar de methode de achter is dagelijkskost. Met een natuurlijk klinkende door AI gekloonde stem wordt uw rationele brijn eigenlijk direct buiten speel gezet. U denkt misschien, ik let wel op een vreemde ademhaling of een hapering, maar uw geld laten afhangen van zo'n snelle luistertest, dat is levensgevaarlijk. Een vertrouwde stem is simpelweg geen bewijs meer om een dringende betaalvraag te authentiseren. We gaan door naar deel 2, virifieren via bekende kanalen, de pauze als uw allerbeste verdediging. Als we zo'n noodkreet horen, is onze eerste impuls natuurlijk meegaan in die paniek, de stem vertrouwen en vliegend vlug geld overmaken. Logisch toch? Maar de enige juiste actie hier is, de communicatie bevriezen, pauzeren, hangen op en bel de persoon zelf terug. En doe dat altijd via een onafhankelijk kanaal of een nummer dat u al kende voordat u dit allermeerende bericht kreeg. Gebruik dus nooit een link of een zogenaamd nieuw nummer uit dat bericht. Een vooraf afgesproken gezinszin kan hier zeker helpen als extra vangenet, maar let op, beschouw zo iets nooit als een waterlichte garantie. Dus hoe pakken we dit concreet aan? Drie simpele stappen. Stap 1 is altijd pauzeer. Geef u zelf letterlijk even ademruimte. Stap 2, virifier onmiddellijk via een bekend kanaal. Kreeg u de persoon niet te pakken, probeer dan iemand anders in een omgeving te bellen. En dan stap 3, en deze is absoluut cruciaal, als u echt denkt dat het direct gevaar dreigt, bell dan gewoon de officiële hulpdiensten. Een impaniek raakende stem is een uitstekende reden om hulp in te roepen, maar onthoudt het heel goed, het maakt het rekeningnummer in dat bewuste bericht nooit, maar dan ook nooit betrouwbaar. Dan deel 3. Waakzaamheid op de werkvloer. Wanneer facturen en basen niet zijn wie ze lijken. Want ja, exact dezelfde psychologische trucs zien we terug bij zakelijk betalingen. Stel, u krijgt een factuur binnen. Alles ziet er volkomen vertrouwt uit, maar de bankgegevens zijn stiek omgewijzigd. Dat vertrouwde uiterlijk zegt helemaal niets meer. U moet de leverancier opbellen via een reeds gekend nummer om dit te verifieren. Een e-mailtje sturen ter controle heeft geen zin, want criminelen kunnen even goed in die mailbox zitten. En wat als u leiding geven nu plots met spoedvraag om een betaling te doen? De onverikbare regel op kantoor moet zijn, naar gelang het risico, krijgt elke ongebruikelijke betaling een check door een tweede persoon. Zelfs, of misschien wel juist, als de vraag van de baas komt. Een bedrijf dat niet durft te vertragen, uit angst voor verwijten, is een uiterste kwetsbaar bedrijf. We komen bij deel vier. Als u toch betaalde. Snelle actie zonder garanties. Stel dat u in de hitte van het moment toch heeft betaald. Dat kan de best overkomen. Snelheid is dan essentieel. Neem om te beginnen om middelen contact op met uw bank via hun officiële kanalen om de verrichting te blokkeren. Let wel, een terugbetaling is helaas absoluut niet gegarandeerd. Verder, gooi niet weg. Er is geen bericht uitschaamte. Bewaar elk geluidsbestand, elk tijdstip en alle transactiereferenties. Het is ook van groot belang dat u altijd aangifte doet bij de lokale politie. Een melding bij Consumer Connect is waardevol, maar vergis u niet, het vervangt nooit een officiële politieklacht. Stuur tot slot verdachte berichten door naar Save On Web. En nog een belangrijke tip. Wilt u uw netwerk waarschuwen over een imitatie, doet het dan discreet en zet nooit de persoonsgegevens van het slachtoffer zomaar online. Tot slot deel vijf. Drie haalbare stappen die u vandaag nog kunt zetten om u zelf en uw netwerk te beschermen. Laten we dit even heel praktisch maken. Eén, spreek binnen uw gezin expliciet af dat controleren altijd mag. Dat haalt meteen de druk van de ketel als iemand belt. Zegt tegen elkaar, ik hoop je, maar ik bel je voor de zekerheid altijd even terug. Twee, maak er een ijzeren gewoonte van om bij een alarmerend bericht altijd zelf terug te bellen, op een reedsgekend nummer. Drie, neem die kritische blik mee naar kantoor en controleer ongebruiklijke betalingen of rekeningwijzigingen systematisch via een onafhankelijk kanaal. Kortom, de pauze prioriteren boven snelheid. Even stilstaan in plaats van direct rennen, dat is echt uw allerbeste verdediging. En dat brengt ons bij de hamvraag. Kunt u een vertrouwde stem tegenwoordig nog wel blindelingsvertrouwen of schelt echt de veiligheid vandaag de dag puur en alleen in de pauze? Denk daar maar eens goed over na, de volgende keer dat uw telefoon onverwacht gehuild met een wel heel dringend verzoek. Neem altijd de tijd om te verifieren. Bedankt voor het volgen van deze explainer en blijf waakzaam.
Een vertrouwde stem, gevolgd door een onafhankelijke controle. Originele grafische animatie.
Stille animatieFilm openen

Is uw gesprek met AI echt privé?

Een scène bij dit artikel

AIIllustratieve film gegenereerd met Gemini; synthetische stem. Fictieve scène.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
Wat heeft deze assistent echt van u nodig?

Dit artikel beluisteren

AIAudiocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen.

Automatische ondertitels downloaden

Automatische transcriptie van deze versie
Een beeldje in. Het is laad, je zit op de bank en je deelt een persoonlijke zorg met een AI-assistent. Misschien een naderende scheiding of een heel complex conflict op je werk. Ja, en het antwoord op je scherm klinkt dan heel empathisch, weet je wel. De AI noemt je netjes bij je voornamel en je voelt je echt gehoord, op dat moment. Precies. Het is natuurlijk een fictie voorbeeld, maar het roept wel directe vragen op die we vandaag in deze analyse behandelen. Namelijk is jouw gesprek met AI eigenlijk wel echt privé. Weet je überhaupt wat ze met die data doen? Nou, dat is dus precies wat we gaan uitzoeken en we baseerden ons hiervoor op officiële documenten van 11 november 2026. Oh, en even tussendoor, net als de AI'en waar we het over hebben, zijn onze stemmen en deze audio-adaptatie met AI-gegenereerd, gebaseerd op die geselecteerde bronnen. Maar terug naar jouw data. Ja, want veel mensen denken dat privacy bij AI een soort simpele aan-uitknop is. Ik had zelf ook ook altijd zoiets van nou, ik zet mijn geschiedenis uit en dan ben ik compleet onzichtbaar. Klopt, dat hoor je heel vaak. Maar in de praktijk zit er door vier onafhankelijke dimensies of functies aan. De eerste is geschiedenis, dus gewoon de functie waarmee je eerder gesprekken kunt teruglezen in een minuutje. Oké, dus dat is zeg maar het logboek op je bureau. Exact. De tweede is geheugen of personalisatie. Hierbij bewaart de AI specifieke informatie over jou om in een volgend gesprek weer te hergebruiken. De derde functie is dan modelverbetering, waarbij je dat data dus echt wordt gebruikt om het onderliggende systeem te trainen. Wacht, dus modelverbetering is eigenlijk jouw gesprek gebruiken als lesmateriaal voor de rest van de klas? Ja, dat is een mooie vergelijking. En dan heb je nog de vierendimensie en dat is de bewaartemijn. Dat bepaalt simpelweg hoe lang data in het systeem blijft hangen voor de werking van de dienst of voor de veiligheid. Aha, dus als ik een gesprek in het archief zet of ik zet dat geheugen uit, dan betekent dat dus niet automatisch dat het niet meer als trainingstater wordt gebruikt? Nee, precies dat is de grootste valkau. Een instelling voor de ene functie bestuurt niet automatisch de andere drie, tenzij je dat echt specifiek aanpast. Oké, wow. Hoe doen die grote techbedrijven dat dan in de praktijk? Laat we ChatGPT even als voorbeeld nemen. Nou, bij ChatGPT kun je modelverbetering uitzetten en tegelijkertijd toch je gespreksgeschiedenis behouden. Dat is best een flexibele aanpak. En als je een tijdelijk gesprek start, dan traint dat het model sowieso niet. Dat klinkt goed, maar hoe zit het dan met die bewaartemijn? Kijk ze dan echt niet meer mee. Ja, daar moet je dus wel opletten. Een kopie van dat tijdelijke gesprek kan nog wel tot 30 dagen bewaard worden voor veiligheidsdoeleinden. 30 dagen? Gelder dan gewoon voor alle standaardgesprekken? Nee, nee, absoluut niet. Je moet die 30 dagen niet zomaar koppelen aan alle standaardgesprekken of denken dat dit altijd gebeurt als je training uitschakelt. En trouwens, de regels verschillen ook enorm tussen persoonlijke accounts en van die beheerde werkomgevingen. Helder. En hoe pakt Claude dit dan aan? Die hebben toch zo'n incognithomodus? Precies. En die incognithogesprekken trainen het model niet en ze verschijnen ook helemaal niet in je geschiedenis. Hun standaard bewaartemijn is wel 30 dagen, dan zei je in een enterpriseomgeving werkt, want dan kan een bedrijfsbeleid die termijn weer flink verlengen. Oké, interessant. En Gemini van Google dan, hoe gaan die om met data die je liever niet bewaart? Bij Gemini blijven tijdelijke gesprekken of chats, waarbij je de activiteit hebt uitgezet, nog 72 uur aan jouw account gekoppeld. Dat doen ze primaer voor veiligheidsredenen, of voor de mogelijke beoordeling door mensen, als er problemen zijn. Wacht even, menselijke beoordelaars. Wat als ik gewoon op zo'n duimpje omlaag klik bij een heel slecht antwoord? Betekent dat dan dat iemand bij Google jarenlang mijn privégesprek kan meelezen? Nou ja, als je feedback instuurt, dan kunnen die beoordeelde feedback en het bijbehordelijke gesprek inderdaad tot drie jaar bewaard worden. Wow, drie jaar is wel extreem lang. Ja, maar ze ontkoppelen dat wel voor je directe account. En vergeet niet, een maximale bewaartemijn van drie jaar betekent natuurlijk niet dat het hele beoordelingsproces zo lang duurt. Het betekent ook niet dat er continu iemand over je schouder zit mee te lezen. Gelukkig maar. Maar stel nou dat ik vanavond op de bank in dat gesprek gewoon meneer X en bedrijf I type, in plaats van echtername, dan ben ik toch anoniem. Dan maakt het toch niet uit als ze het nog ergens bewaren? Was het maar zo simpel. Zelfs zonder namen ben je vaak nog heel herkenbaar. Zeldzaam beroep of een heel specifieke data maakt het puzzel als nog super makkelijk te liggen. Oh ja, dat klinkt eigenlijk best logisch. Je bent sneller herkenbaar dan je denkt. Precies. En vergeet ook niet dat gekoppelde apps, zoals je email of documenten, mogelijk informatie uit je gesprek ontvangen. Het is dus echt belangrijk om goed op te letten met wat je koppelt. Oké, we moeten dit even praktisch maken. Wat kunnen we nu meteen doen om hier beter mee om te gaan? Drie dingen. Eén, duik in de instellingen en controleer ook de delings van jouw specifieke product of account. Oké, instellingen checken, check. En twee, is minimaliseren. Laat onnodige identificeerende details gewoon simpelweg weg. En drie, wees kritisch. Vraag je zelf altijd af wat de tool nou echt nodig heeft om jou te helpen. Bedenk je bij ook dat andere mensen in jouw verhaal er niet voor gekozen hebben om hun data te delen? Ja, dat is echt een hele goede reality check. We focussen met dit soort dingen vaak op de techniek, maar de menselijke kant is minstens zo fascinerend. Absoluut. Het wink je echt om veel bewuster na te denken over wat je precies vertelt tegen zo'n systeem. Inderdaad. En als we onze intieme verhalen dus steeds meer moeten religiëren, filteren, opschonen, voordat we ze überhaupt aan een machine durven toe te vertrouwen, verandert dat dan op den duur niet ook de manier waarop we over onze eigen problemen nadenken. Iets om over te pijnzen. De volgende keer dat je laad op de bank dat chat-fenster opent.

Het is laat. U vertelt een assistent wat u nog niet aan uw naasten hebt verteld: een conflict, een scheiding, een zorg over uw kind. Het antwoord klinkt rustig en spreekt u bij uw voornaam aan. U vertelt verder.

Deze situatie is verzonnen. Ze roept een heel concrete vraag op: weet u wat de dienst van dit gesprek bewaart, en waarvoor? De toon van een antwoord vertelt niets over de weg die uw gegevens afleggen. Om te kiezen wat u toevertrouwt, moet u kijken naar het gebruikte account, de instellingen en de ingeschakelde functies.

Vier dingen om uit elkaar te houden

In de gespreksgeschiedenis kunt u een gesprek terugvinden. Het geheugen of de personalisatie kan bepaalde informatie opnieuw gebruiken in een volgend antwoord. Het verbeteren van de modellen is nog een ander gebruik van de gegevens. De bewaartermijn bepaalt hoelang informatie in de systemen blijft, onder meer om de dienst te leveren of te beveiligen.

Een knop kan één van deze functies beïnvloeden zonder iets aan de drie andere te veranderen. Een venster sluiten, een gesprek archiveren of het geheugen uitschakelen, heeft dus niet noodzakelijk het effect dat u zoekt. Wilt u een eerder opgeslagen gesprek verwijderen, zoek dan de verwijderfunctie. De instellingen voor toekomstige gesprekken aanpassen, verwijdert de oude gesprekken niet.

Open de privacyinstellingen voordat u iets gevoeligs vertelt. Zoek het antwoord op deze vragen: mag dit gesprek worden gebruikt om de modellen te verbeteren? Komt het in mijn gespreksgeschiedenis terecht? Welke informatie wordt onthouden? Wat zegt het beleid over de bewaartermijn en de mogelijke toegang?

Wat drie diensten op dit moment zeggen

De officiële documenten die op 11 november 2026 zijn geraadpleegd, geven enkele bruikbare voorbeelden. Controleer ze voor het aanbod dat u zelf gebruikt:

ChatGPT laat toe om het verbeteren van de modellen uit te schakelen en tegelijk de gespreksgeschiedenis te behouden. Tijdelijke gesprekken worden daar niet voor gebruikt zolang ze tijdelijk blijven. Een kopie kan tot dertig dagen worden bewaard voor de veiligheid. Voor persoonlijke accounts en professionele of onderwijsomgevingen gelden niet overal dezelfde regels.

Claude vermeldt dat incognitogesprekken niet worden gebruikt om modellen te trainen en niet in de gespreksgeschiedenis worden opgeslagen. De standaardbewaartermijn is dertig dagen. Bepaalde bedrijfsinstellingen kunnen een langere termijn voorzien.

Gemini maakt onder meer onderscheid tussen opgeslagen activiteit en tijdelijke gesprekken. Volgens de documentatie worden tijdelijke gesprekken en gesprekken met uitgeschakelde activiteit gedurende tweeënzeventig uur bij het account bewaard. Ook het gebruik voor veiligheidsdoeleinden en mogelijke beoordeling door mensen worden toegelicht. Als u feedback verstuurt, kunnen die feedback en de bijbehorende beoordeelde gesprekken tot drie jaar worden bewaard, losgekoppeld van uw account.

Deze modi beperken bepaalde vormen van gebruik. Ze bieden geen garantie dat er helemaal geen gegevens worden bewaard of dat bevoegde personen ze nooit kunnen inzien. Een betaald abonnement geeft op zichzelf geen uitsluitsel. Controleer het product en het soort account.

Hulp vragen kan ook met minder details

Heeft de assistent de naam van de school, het adres van uw kind, een volledige schermafbeelding en de contactgegevens van de andere ouder nodig om een bericht na een ruzie voor te bereiden? U kunt beginnen met een algemene beschrijving, overbodige details weglaten en alleen toevoegen wat werkelijk een verschil maakt voor het antwoord.

Een naam door een initiaal vervangen, volstaat niet altijd. Een plaats, een datum, een zeldzaam beroep of een specifieke gebeurtenis kan iemand herkenbaar maken. Een bijlage kan ook meer informatie bevatten dan de passage die u interesseert. Gebruik liever een opgeschoond fragment als dat volstaat en als u het mag delen.

Let extra op deellinks, gekoppelde apps en handelingen die u de assistent vraagt uit te voeren. Een gekoppelde app kan informatie uit uw gesprek ontvangen. Vraagt u de assistent ook iets te doen, controleer dan vóór uw bevestiging de inhoud en de bestemming van alles wat wordt verstuurd.

Een nuttige instelling voor vanavond

Kies een assistent die u al gebruikt en neem twee minuten om de instellingen te bekijken. Controleer ook de deellinks die u hebt aangemaakt. Daarna kunt u beslissen om een tijdelijke modus te gebruiken, bepaalde vormen van gegevensgebruik aan te passen, minder details te bewaren of te spreken met iemand die in uw situatie tot passende vertrouwelijkheid verplicht is.

Het gaat om meer dan de discretie rond uw eigen vertrouwelijke verhalen. Een persoonlijk gesprek vertelt vaak ook over het leven van anderen, die er niet voor hebben gekozen om erin voor te komen. Vóór u op Verzenden klikt, helpt nog één vraag om te kiezen wat u deelt: ‘Wat heeft dit hulpmiddel echt nodig om mij te helpen?’

Bronnen en achtergrond

OpenAI, ‘Data controls in ChatGPT’, onderdelen over gespreksgeschiedenis, tijdelijke gesprekken, geheugen en beheerde omgevingen.

Claude Help Center, ‘Use incognito chats’, bewaartermijnen, training en bijzonderheden van bedrijfsaanbiedingen.

Google, ‘Gemini Apps Privacy Hub’, hub bijgewerkt op 26 oktober 2026; onderdelen over activiteit, bewaartermijnen, tijdelijke gesprekken en beoordeling door mensen.

Bronnen geraadpleegd op 11 november 2026. Functies en beleidsregels veranderen. De bovenstaande informatie betreft de geraadpleegde documenten en is geen audit van uw account. De openingsscène is fictief.

De videocast bekijken

AIVideocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen en beelden. Lokale montage met gerichte correcties.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
Deze audiovisuele bewerking is gegenereerd met Notebook LM. Stel je ze even voor. Het is laat, je zit alleen achter je scherm... en diept ineens dingen naar een AI-assistent... die je zelfs je beste vrienden nog niet hebt verteld. Misschien een pittig conflict op je werk, naderende relatieproblemen... of grote zorgen om je kind. En het antwoord op je scherm, dat klinkt zo rustig, zo empathisch... dat noemt je zelfs bij je voorname. Je voelt je begrepen, dus ja, je typ maar door. Oké, deze specifieke openingscenen is natuurlijk puur fictief... maar het raakt wel direct aan een ontzettend reële vraag. Is dat gesprek van jou met AI eigenlijk wel echt privé? Vandaag duiken we in een uitgebreide explainer... gebaseerd op een artikel uit de Lawright Newsletter. Om precies te zijn, kijken we naar momentopnamen... van het beleid van 11 november 2026. Belangrijk om te weten, we vergelijken hier echte producten... zoals ze op die specifieke datum waren. Dit is geen technische audit van jou persoonlijke account. Laten we beginnen. Oké, even snel kijken naar wat we gaan doen. Een strakke agenda voor vandaag. We pakken allereerst de vier fundamentele data-regels erbij. Daarna ontleden we precies hoe ChatGPT, Claude en Gemini... hier elk hun eigen draai aan geven. Vervolgens bespreken we de onzichtbare risico's... en we sluiten de boel heel praktisch af met drie concreeten handelingen. Goed, laten we er direct induiken. Die zogenaamde ene magische privacy-knop, tijd om die miet door te prikken. Om dit goed te snappen moeten we vier totaal verschillende functies... heel strak uit elkaar houden. Het is net een puzzel. Ten eerste heb je de gespreksgeschiedenis. Dat is simpelweg het logboek waar je je oude chats kunt terugvinden. Ten tweede is er geheugen of personalisatie. Bewaart de AI-informatie uit een vorige gesprek... om een volgend antwoord beter op jou af te stemmen. Dan, nummer 3, modelverbetering. Dat betekent het gebruiken van jouw data... om de achterliggende AI-modellen van het bedrijf verder te trainen. En tot slot hebben we bewaring. Hoe lang blijft jouw informatie überhaupt achter in de systemen van die aanbieder? Bijvoorbeeld voor veiligheidscontrollers. Wat je hier echt in de gaten moet houden... is dat dit vier losse mechanismen zijn. Het uitzetten van je geheugen verwijdert echt je gesprek niet... en het sluiten van een tablat stopt die modelverbetering voor geen meter. Je zult dit per functie apart moeten bekijken. Dus hoe ziet dat er in de praktijk uit? We pakken de eerste tool erbij, chatgpt. En kijken specifiek naar training en bewaring. Bij chatgpt zit er namelijk best een interessante nuance in. Je kunt het gebruik van jouw data voor modelverbetering uitschakelen... en toch je gewone gespreksgeschiedenis behouden. Twee losse knoppen dus. Daarnaast hebben ze iets dat tijdelijke gesprekken heet. Zolang die gesprekken tijdelijk blijven... worden ze niet gebruikt om hun modellen te trainen... en verschijnen ze niet in je geschiedenis. Mooi toch? Maar let even goed op. Een kopie van dat zogenaamd tijdelijke gesprek... kan nog steeds tot wel 30 dagen bewaard worden voor veiligheidsdoeleinden. Tijdelijk betekent dus absoluut niet dat het direct in rook is opgegaan. En die 30-dagen-termijn... geldt overigens niet automatisch voor al je gewone gesprekken. Oh, en vergeet dit niet. De regels verschillen enorm afhankelijk van of je een persoonlijke account hebt... of een beheerde werkruimte. Ga er nooit van uit dat je thuis dezelfde bescherming hebt als via kantoor. Goed, we stappen over naar de volgende... en kijken hoe het zich verder ontwikkelt bij Claude... met name hun incognitomodus. Heer hanteren ze een standaard bewaard termijn van 30 dagen... wat mogelijk zelfs nog langer is als je onder een ondernemingsbeleid valt. Als je die actieveert, worden je gesprekken inderdaad niet gebruikt... om modellen te trainen en ze blanden ook niet in je gespreksgeschiedenis. Maar, net als daar net, incognito betekent ook weer niet... dat je onzichtbaar bent voor het systeem zelf. Ook deze geheime incognito gesprekken... vallen gewoon onder diezelfde bewaartermijn van 30 dagen voor veiligheid. De beperking is hier puur gericht op de geschiedenis en de training... maar schrap de bewaaring echt niet zomaar. Gemini, wat hier nu echt fascinerend is... is de ontzettend precies de terminologie... die ze in hun beleid van november 2026 hanteren. Gemini trekt echt een hele strakke lijn. Kijk me naar de bovenste rij. Als je tijdelijke gesprekken gebruikt of je activiteit helemaal uitschakelt... worden deze regievens nog gedurende 72 uur met je account bewaard. Dit doen ze voor veiligheidsdoeleinden en om hun diensten te kunnen leveren. In die uren is we trouwens ook gewoon bevoegde menselijke beoordeling mogelijk. En dan de tweede rij, feedback. Dat is een heel ander verhaal. Als je activ feedback indient door bijvoorbeeld een antwoord te beoordelen... kan die beoordeelde feedback en het gesprek dat daar aan vast hangt... tot wel drie jaar worden bewaard. Gelukkig wel losgekoppeld van je account, dat dan weer wel. Maar begrijp dit goed. Het is een mogelijke bewaartermijn voor dat beoordeelde materiaal. Geen automatische regel voor elke muisklik. En een bewaartermijn is natuurlijk niet hetzelfde... als een voortdurende beoordelingstermijn. De morale van dit verhaal leest ontzettend goed wat je nu eigenlijk deelt. Oké, we hebben nu uitgebreid gekeken naar de instellingen binnen de AI zelf. Waar er is een hele categorie risico's die zich volledig daar buiten afspeelt. De onzichtbare risico's. Dit is misschien wel de belangrijkste wake-up call van deze explainer. Ten eerste, verbonden apps. Ten tweede, anonimiteit. Ten derde, hebben we de bijlagen. En tot slot, een heel menselijk punt... als je een ruzie of persoonlijke situatie bespreekt... heb je het vrijwel altijd ook over andere. En weet je, die andere personen hebben er misschien helemaal niet zelf voor gekozen... om met dit algoritme gedeelte te worden. En dan het allerbelangrijkste. We hebben de theorie, de verschillen en de risico's nu op een raadje. Maar de grote vraag is, wat nu? Hoe pas je dit toe en behoud je de controle? Het cruciaal punt is dat je nu direct actie kunt ondernemen... nog voordat je op verzenden drukt. Hier zijn drie stappen. Stap 1, duik gewoon even in die instellingen van het account dat je echt gebruikt. En loop ook gelijk al je oude gedeelte links even na. Stap 2, haal onnodige herkenbare details eruit. Begin lekker algemeen en voeg pas details toe... als het echte kwaliteit van het antwoord bepaalt. En doe dit alsjeblieft ook voor je bijlagen. Gebruik dus noodzoon een opgeschoond stuk tekst. En stap 3, eigenlijk de gouden regel... vraag jezelf bij werkelijk elke prompt af... of die toe deze specifieke informatie nou echt nodig heeft om jou te helpen. Wat we vandaag echt hebben gezien met die document uit 2026 in de hand... is dat het woord 'privé' nogal rekbaar is. Tijdelijk een modi en in kognito-functies... perken bepaalde dataverzameling zeker in... maar ze bieden simpelweg geen 100% garantie... dat je gegevens nooit worden bewaard of door bevoegde mensen worden ingezien. En soms wanneer je echt diep contextueel advies nodig hebt... over een zenuwslopende persoonlijke situatie... is professioneel menselijk advies in die context simpelweg de veiligere keuze. Ook al geven professionals uiteraard ook geen absolute garanties op veiligheid. Dus de volgende keer dat je 's avonds laat op het punt staat... een complexe vraag aan een AI voor te leggen... laat deze gedachte dan even sudderen. Wat heeft dit hulpmiddel echt nodig om mij te helpen? Onzettend bedankt voor het kijken en tot de volgende explainer.
Geschiedenis, geheugen, verbetering en bewaring: vier afzonderlijke instellingen. Originele grafische animatie.
Stille animatieFilm openen

−50 %… maar van welke prijs?

Een scène bij dit artikel

AIIllustratieve film gegenereerd met Gemini; synthetische stem. Fictieve scène.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
Controleer eerst de referentieprijs.

Dit artikel beluisteren

AIAudiocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen. Lokale montage met gerichte correcties.

Automatische ondertitels downloaden

Automatische transcriptie van deze versie
Heb je je ooit afgevraagd of die gigantische felrode -50% sticker op een winkelruid eigenlijk wel klopt? Ja, die kennen we allemaal wel. Vandaag doen we een deep dive in de keiharde juridische realiteit achter die magische kortingen. Maar voordat we die iblies niet door prikken, eerst even een formele medereeling. Heel belangrijk. Zeker. Je luistert dus naar een door AI-gegenereerde audioadaptatie van een law-right-artikel, met als redactiedatum 11 november 2026. Waarom trappen we dat nog altijd in? Nou, simpelweg omdat ons brein eigenlijk geprogrammeerd is, om dat soort opvallende percentage te zien als, weet je, van soort absolute wiskundige zekerheid. Ja, je ziet een buitenkantje je ding meteen hebben. Exact. Maar om een korting echt goed te kunnen beoordelen, moet je natuurlijk wel eerst weten wat het wettelijke startpunt is. Laten we dat dan eens concreet maken. En ik gebruik hiervoor express een compleet voorzonder voorbeeld, gewoon om geen enkele bestaande verkoop te beschuldigen. Verstandig. Stel, je loopt een winkel binnen en ziet een of andere merkloze hoofdtelefoon liggen. Op het etiket staat heel groot 100 euro, met een dikke streep er doorheen. En die nieuwe prijs is 50 euro. Bam, min 50 procent. Maar, here's where it gets really interesting. Wat nou als de laagste prijs in diezelfde winkel 10 dagen eerder eigenlijk 80 euro was? Kijk, en precies daar grijpt de wet dus in. Bij een gewone aankondiging van een prijsvermindering op Goederen in België is de referentie in beginsel de laagste prijs van die verkoper in de voorafgaande 30 dagen. 30 dagen. Ja, 30 dagen en dat geldt specifiek per verkooppunt en per verkoopkanaal. Nou, dus in mijn verzonde voorbeeld is die vroegere prijs gewoon die 80 euro. En niet die doorgestreep de 100. Helemaal juist. Volgens het Hof van Justitie, moet de aangekondigde korting ook daadwerkelijk op die vrijeste vroegere prijs perekend worden. De werkelijke daling van 80 naar 50 euro is dus 30 euro. Wacht even 30 euro eraf, omdat het dan een korting van 37,5 procent toch? Klopt helemaal. Absoluut geen 50 procent dus. Voor een ware 50 procent korting op die referentieprijs van 80 euro zou die hoofdtelefoon voor 40 euro over de toombank moeten gaan. Wow. Ja, en die oude prijs van 100 euro wel vermeldet terwijl het percentage stiekem op een andere basis wordt berekend. Dat volstaat dus simpelweg niet. Right. Zo, what does this all mean? Voor bijvoorbeeld een Cyber Monday actie. Direct naar Black Friday. Loopt die referentieprijs dan gewoon eindeloos door? Nee, daar is over nagedacht. Bij een nieuwe campagne moet de referentie echt opnieuw bepaald worden. Oké, gelukkig. Maar wat is de korting gewoon steeds verder verhogen tijdens dezelfde sale? Dat is de uitzondering. Binnen exact dezelfde campagne van oplopende kortingen mag de oorspronkelijke referentie blijven gelden. Maar gedurende hoogstens 30 om onderbroken dagen. Dat is duidelijk. En hoe zit het dan met spullen die nog geen 30 dagen in de winkel liggen? Voor een goed dat minder dan 30 dagen wordt aangeboden omvat die korteren referentieperiode minstens 7 dagen. Een lage startprijs op de allereerste dag is daarmee dus niet verboden. Wat ik me ook kan vragen, hoe zit het met dingen zoals winterjassen aan het begin van de lente? Die verliezen toch super snel in waarde. Ontsnappen die aan regels omdat ze bedervelijk zijn? Dat is een veelgemaakte denkvoud. Nee, snel bedervelijke goederen vallen inderdaad buiten die periodes, maar juridisch gezien is seizoenskleding niet bedervelijk. Een jas rot niet weg, hij ruikt hooguit uit de mode. Oh, logisch eigenlijk. Zeker. Let wel even op, een vergelijking met een adviesprijs is geen korting op de eigen vroegere verkoopprijs. En echt persoonlijke voordelen of voorwaardelijke aanbiedingen volgen weer een andere regime. Misleiding blijft in alle gevallen welgevan verboden natuurlijk. Het is best wel confronterend allemaal. Nu je deze regels kent, wat is dan eigenlijk je actieplan? Stel, ik meld zo'n nepkorting bij Consumer Connect. Lossen zij dat dan vormop? Daar moet ik even een harde realiteitscheck geven. Consumer Connect verzamelt die meldingen puur voor het markttoezicht. De economische inspectie loopt jouw individuele probleem echt niet op. Dus ik krijg mijn geld niet via hen terug? Nee. Bemiddeling verloopt via een heel ander traject en zelfs dan is er simpelweg geen enkele garantie op terugbetaling of resultaat. Je staat er dus deels zelf voor. Oké, om dit heel praktisch te maken, hier zijn drie actiepunten voor je. Eén, noteer de prijs gewoon even voordat de campagne überhaupt start. Twee, vraag de verkopen bij twijfel simpelweg naar de referentieprijs. En drie, meldmisleidingen bij Consumer Connect. Al is het dus puur voor het algemene markttoezicht. Precies, dat is de beste manier om jezelf in te dekken. Om deze deep dive af te sluiten heb ik nog een gedachte voor je om even over te kouden. We begonnen met de illusie van die sticker. Maar vraag je zelf eens af, hoeveel van jouw koopgedrag wordt eigenlijk blind gedreven door de wiskundige illusie van een percentage? In plaats van de werkelijke waarde die het goed voor jou persoonlijk heeft.

Het percentage trekt de aandacht. De prijs waarop het is berekend, verdient die aandacht net zo goed. Met Black Friday in aantocht kan die controle een ander beeld geven van de aangekondigde besparing, zonder dat er ook maar één cent verandert aan het bedrag dat van uw rekening gaat.

De hoofdtelefoon voor de halve prijs

Neem een verzonnen voorbeeld, zonder bestaande winkel. Op het etiket van een hoofdtelefoon staat: oude prijs, 100 euro; nieuwe prijs, 50 euro; korting, 50 %. De berekening lijkt vanzelfsprekend. Alleen bood dezelfde verkoper die hoofdtelefoon tien dagen eerder in dezelfde winkel al aan voor 80 euro. Stel dat dit de laagste prijs was in de dertig dagen vóór de promotie.

Bij een gewone aankondiging van een prijsvermindering op een goed in België moet die prijs van 80 euro als referentie dienen. De verlaging naar 50 euro bedraagt dus 30 euro, of 37,5 %. Om tegenover die referentie een echte korting van 50 % aan te kondigen, zou de hoofdtelefoon 40 euro moeten kosten.

De regel gaat over meer dan de cijfers die op het etiket moeten staan. In het arrest Aldi Süd van 26 september 2024 bevestigt het Hof van Justitie van de Europese Unie dat de aangekondigde prijsvermindering moet worden berekend op basis van de vereiste vroegere prijs. Die prijs in kleine letters toevoegen en het opvallende kortingspercentage op een andere basis berekenen, lost het probleem niet op.

Dertig dagen prijsgeschiedenis tellen mee

De referentieprijs is in beginsel de laagste prijs die de verkoper in de dertig dagen vóór de prijsvermindering heeft toegepast. Ook een promotie van één dag kan dus meetellen. De referentie wordt bovendien per winkel en per verkoopkanaal bepaald: de website en de fysieke winkel van dezelfde keten kunnen een verschillende prijsgeschiedenis hebben. De guidelines van de FOD Economie, versie van 9 februari 2026, in het Frans lichten die situaties toe.

Nog een nuttig onderscheid: een ‘adviesprijs’ van de fabrikant is niet noodzakelijk een vroegere prijs van de verkoper. Een vergelijking met dat bedrag moet duidelijk als zodanig worden voorgesteld, uitgaan van een realistische prijs en niet de indruk wekken dat de handelaar korting geeft op zijn eigen vroegere prijs. De FOD Economie herinnert er onder meer aan dat een adviesprijs niet mag worden doorgestreept.

Dat betekent niet dat de hoofdtelefoon voor 50 euro geen interessante aankoop kan zijn. Misschien is hij zelfs goedkoper dan bij de concurrentie. Het zijn twee verschillende vragen: klopt de aangekondigde korting, en is de aangeboden prijs interessant voor uw aankoop?

Niet elke promotie volgt dezelfde berekening

De regel van dertig dagen geldt voor aankondigingen van prijsverminderingen op roerende goederen. Pas hem niet automatisch toe op alle diensten of commerciële aanbiedingen.

Voor aanbiedingen waaraan werkelijk een voorwaarde is verbonden, zoals ‘één kopen, één gratis’, geldt een ander regime. Dat geldt ook voor een echt persoonlijke korting, bijvoorbeeld een verjaardagsvoordeel. Maar een promotiecode die voor iedereen toegankelijk is, wordt niet persoonlijk omdat hij in uw mailbox belandt. Een misleidende voorstelling blijft in alle gevallen verboden.

België voorziet ook in aanpassingen. Voor een goed dat minder dan dertig dagen wordt aangeboden, is de referentieperiode korter, maar ze moet minstens zeven dagen omvatten. Die eis betreft de aankondiging van een korting ten opzichte van de eigen eerdere prijs van de verkoper. Hij verhindert niet dat een goed vanaf de eerste dag tegen een lage prijs wordt aangeboden. De referentieperiodes van dertig en zeven dagen gelden niet voor goederen die snel bederven of maar kort houdbaar zijn, zoals bepaalde verse voedingsmiddelen; een jas aan het einde van het seizoen is geen bederfelijk goed.

Bij kortingen die binnen dezelfde campagne zonder onderbreking toenemen, mag de oorspronkelijke referentieprijs worden behouden, zolang die geleidelijke verhoging hoogstens dertig dagen duurt. Een nieuwe campagne voor Cyber Monday na Black Friday geeft geen vrijbrief om een oude, hoge prijs te blijven gebruiken. Die uitzonderingen geven nooit het recht om een voordeel te verzinnen.

Wat u nu al kunt controleren

Hebt u al een aankoop op het oog, noteer dan de prijs vóór de campagne en bewaar de exacte productreferentie. Vergelijk het totaalbedrag, de voorwaarden en de aanbiedingen van andere verkopers. Eén schermafbeelding brengt niet noodzakelijk dertig dagen prijsgeschiedenis in beeld. Met datum en webadres kan ze wel een nuttig bewijsstuk zijn.

Lijkt een aankondiging verdacht, vraag dan aan de verkoper op welke referentieprijs hij de korting heeft berekend. U kunt de situatie ook melden bij ConsumerConnect, met foto’s of schermafbeeldingen en de voorwaarden van de aanbieding. De melding dient voor het markttoezicht. Voor de oplossing van een individueel geschil verwijst ConsumerConnect naar bemiddeling. Een aftelklok verplicht u niet te beslissen voordat u de aanbieding hebt begrepen.

De juiste vraag is eenvoudig: op welke prijs is deze besparing berekend? Stel ze voordat u klikt.

Bronnen en achtergrond

ConsumerConnect, « Signalez-nous une infraction » (Franstalige bron). Melding en het onderscheid met de oplossing van een individueel geschil.

Bronnen geraadpleegd op 11 november 2026. Het voorbeeld met de hoofdtelefoon is verzonnen.

De videocast bekijken

AIVideocast gegenereerd met NotebookLM; synthetische stemmen en beelden.

Bestand openen

Automatische transcriptie van deze versie
Welkom. Met Black Friday en de eindejaarskoopjes voor de deur vliegen de knallende kortingen ons natuurlijk weer onder oren. Minn 20, minn 30 of zelfs minn 50 procent. Zo'n getal trekt meteen je aandacht, logisch. Maar de echte vraag die we onszelf in deze explainer van het Law Right artikel gaan stellen is, op welke prijs is die korting nou eigenlijk berekenend? Laat er er meteen induiken en kijken hoe een kritische blik dat hele plaatje van zo'n mega-korting compleet kan veranderen. Voordat we de diepte ingaan, even een verplichte maar belangrijke mededeling. Wat je vandaag ziet, is een EI-gegenereerde adaptatie van een Law Right artikel, met als peildatum 11 november 2026. We bieden hierbij dus geen garantie op juridische exhaustiviteit of menselijke controle. Oké, nu dat helder is, back to business. Deel één, de illusie van de korting. Wat de wet eigenlijk zegt over prijsverminderingen. Dus, is die 50% korting wel echt 50% korting? Nou, de absolute basisregel hier draait om de zogeheten referentieprijs. Bij een gewone aankondiging van een prijsvermindering op een goed in België, is dat in de regel de laagste prijs die de verkoper in de 30 dagen daarvoor heeft toegepast. En let op, we hebben het hier dus specifiek over goederen, niet zomaar over alle diensten. Die 30-dagenprijsgeschiedenis bepalen dus jouw werkelijke voordeel. Twee, een verzonnen rekenvoorbeeld om te zien hoe de wiskunde achter het etiket werkt. Stel je loopt een winkel binnen en je ziet dit, overgens compleet verzonnen, voorbeeld. Een doorgestreepte prijs van 100 euro. En daaronder de nieuwe prijs 50 euro. Bam, 50% korting. De wiskunde klinkt als een no-brainer toch? De helft van 100 is 50. Maar, als we de wet erbij pakken, klopt dit etiket dan eigenlijk wel? Hier komt de harde realiteit van die 30-dagenregel om de hoek kijken. Stel je voor dat deze winkelier die zelf de merkloze hoofdtelefoon 10 dagen eerder nog aanboot voor 80 euro. Dat was de laagste prijs in die periode. En volgens de wet is die 80 euro dan ook meteen de verplichte referentieprijs. De echte daling naar 50 euro is in de praktijk dus gewoon een daling van 30 euro. Reken even mee, 30 euro korting op een referentieprijs van 80 euro. Dan heb je het over een korting van precies 37,5%. Willen winkelier echt 50% korting klemen ten opzichte van die vereisde 80 euro, dan had het prijskaartje 40 euro moeten zeggen. Zo simpel is het. Maar kunnen ze die wetlijke referentieprijs dan niet gewoon in een kleine lettertje zetten en die dik gedrukt de 50% berekenen op dat hogere bedrag? Nee, absoluut niet. In de Aldi Suudzaak van september 2024 was het Europees Hof van Justitie daar glashelder over. Ze eisen dat aangekondigde korting daadwerkelijk wordt berekend op die verplichte laagste vroegere prijs. Die prijs wil ergens vermelden maar het percentage stiekem op een ander bedrag baseren, dat mag dus gewoon niet. Deel 3. Referentieprijs, tijd, plek en kanaal. Waarom elke context stelt? Die referentieprijs wordt helemaal onafhankelijk per verkoopkanaal en per verkooppunt vastgesteld. Dus wat betekent dat voor jou? Nou, de webshop van een winkelketen kan een totaal andere prijsgeschiedenis hebben dan de fysieke winkel bij jou in de straat. Zelfs twee fysieke winkels van hetzelfde merk in verschillende steden kunnen een andere referentieprijs hebben, puur door lokale acties in de afgelopen 30 dagen. Je moet echt elke situatie, elke context apart bekijken. 4. Uitzonderingen en nieuwe kortingskampagnes, want ja, wanneer gelden er dan andere regels? Uiteraard zijn er uitzonderingen. Voor Spixplint de Nieuwe Goederen, die nog geen 30 dagen in de winkel liggen, geldt een kortere referentieperiode van minstens zeven dagen. Overigens is direct beginnen met een stuntprijs dus helemaal niet verboden. Snel bederflijke Goederen, die vallen volledig buiten deze periodes. Maar kleine side-note, die dikke winterjas aan het eind van het seizoen, is geen bederflijk goed. Bij oplopende kortingen binnen één en dezelfde campagne mag je de oorspronkelijke referentieprijs hoogstens 30 ononderbroken dagen vasthouden. Start je daarna een totaal nieuwe campagne, dan begin je weer van vooraf aan. En tot slot, een doorgestreepde adviesprijs van de fabrikant is geen bewijs van korting op de eigen vroegere prijs van de verkoper. Houd dat in je achterhoofd. Vijf, marktoezicht via Consumer Connect. Oftewel, waar kun je terecht? Wat als je nou een duidelijk misleidende kortingspot? Daarvoor is Consumer Connect in het leven geroepen. Zij verzamelen meldingen voor het marktoezicht door de economische inspectie, om zo patronen van misleiding aan te pakken. Maar let wel even heel goed op, de economische inspectie losst jouw individuele probleem niet op. Een melding in dienen betekent niet dat je gegarandeerd je geld terug krijgt of dat jouw persoonlijke situatie wordt opgelost. Bemiddeling bij een gescheel gaat via een heel ander traject. Ze zijn er echt voor het grote plaatje. 6. Drie praktische stappen om jezelf als consument te beschermen. Oké, hoe kun je jezelf nu wapenen tegen dit soort trucs? Op basis van het artikel hebben we drie hele concrete, proportionele stappen. Stap 1. Bereid je voor. Noteer of screenshot zelf de prijs van een product in de weken voordat een grote campagne begint. Stap 2. Wees kritisch. Vraag de verkoper gewoon op welke referentieprijs de korting precies is gebaseerd. En stap 3. Blijf scherp. Heb je een sterk vermoeden dat er gegoogeld wordt met die 30 dagen regel? Melde dan bij Consumer Connect om het algemene toezicht te helpen. Laat je de komende tijd dus niet zomaar verblinden door schreeurige banners en mega kortingen. De belangrijkste vraag, de vraag die je zelf bij elke aanbieding moet stellen, is eigenlijk heel simpel. Op welke prijs is deze besparing berekenend? Stel die vraag voordat je doorklikt. Bedankt voor het volgen van deze explainer. Blijf kritisch en tot de volgende.
Zoek de referentie achter het percentage. Conceptuele illustratie zonder echte prijsgeschiedenis.
Stille animatieFilm openen

Drie gewoonten om bij de hand te houden

  1. Een onverwacht verzoek om geld? Bel de persoon terug op een nummer dat u al vóór het bericht kende. Bij onmiddellijk gevaar gebruikt u het officiële kanaal van de hulpdiensten.
  2. Iets persoonlijks delen met een assistent? Controleer apart de geschiedenis, het geheugen, het verbeteren van modellen en de bewaartermijn. Deel alleen noodzakelijke details en denk ook aan de gegevens van anderen.
  3. Korting op een goed? Vraag naar de referentieprijs en vergelijk het totaalbedrag. In België geldt als gewone regel de laagste prijs van de voorafgaande dertig dagen; er bestaan uitzonderingen.

Wat zou u doen? Drie situaties om te bespreken

Een stem die klinkt als die van een naaste vraagt om een dringende overschrijving. Wat doet u eerst?

Bekijk het antwoord en de uitleg

Terugbellen op het vertrouwde nummer dat u al kende.

Via een bekend kanaal terugbellen maakt een onafhankelijke controle mogelijk. Een herkenbare stem of een tweede bericht van dezelfde afzender volstaat niet. Lijkt er onmiddellijk gevaar, neem dan via het officiële kanaal contact op met de hulpdiensten.

U schakelt het verbeteren van modellen uit. Wat moet u nog controleren?

Bekijk het antwoord en de uitleg

De geschiedenis, het geheugen, de bewaring en de andere aangekondigde gebruiksdoelen.

Eén instelling regelt niet noodzakelijk al deze functies. Ook tijdelijke gesprekken hebben bewaartermijnen en uitzonderingen die u voor uw aanbod moet nakijken.

Verzonnen voorbeeld: de relevante laagste prijs was € 80. Het goed kost nu € 50. Hoe groot is de daling?

Bekijk het antwoord en de uitleg

€ 30, of 37,5 %.

Het verschil is 80 − 50 = € 30. Gedeeld door 80 is dat 0,375, dus 37,5 %. Deze berekening veronderstelt dat € 80 in het beschreven geval de juridisch relevante referentieprijs is.

Ontdek het Engelstalige Missing You

Sommige stemmen maken ons ongerust. Andere bieden gezelschap. Missing You, de Engelse bewerking van mijn album Absences, gaat over de banden die blijven wanneer we iemand missen. Milo Sarre en Anouk Revel zijn de twee personages die ik bedacht om deze liedjes te vertolken. Verschillende arrangementen laten dezelfde wereld telkens anders klinken. Mediacredit: Christophe Boeraeve · Chris Beaurêve. Milo Sarre en Anouk Revel zijn virtuele personages; muziek, stemmen en beelden zijn met AI gemaakt. De albumsite licht de verschillende bijdragen toe.

Ontdek het Engelstalige Missing You ↗
Lexi

Toegang tot de plugin hangt af van uw ChatGPT-account. Alternatieve toegang tot de bestaande GPT ↗

Lexi is een experimentele AI-assistent voor de Law Right-nieuwsbrief.

Praten met Lexi in ChatGPT ↗

Contact opnemen met Christophe

cboeraeve@law-right.com
WhatsApp · +32 467 11 17 77

ChatGPT opent in een nieuw tabblad. Uw gesprekken worden niet automatisch naar Christophe doorgestuurd.