Nieuwe reflexen voor vertrouwen

De actualiteit: een nationaal voorstel, een lokale beslissing

Op 16 september 2026 presenteerde Vanessa Matz een voorstel voor AI-strategie 2.0. Volgens het communiqué vormt dit een basis voor een nationale strategie met de deelstaten, geen nieuwe algemene verplichting voor ondernemingen. De ambitie om AI-gebruik te beheersen stelt kmo’s en vzw’s wel voor een concrete vraag: wie keurt hulpmiddelen goed, voor welke documenten en met welke waarborgen? [1]

De Gegevensbeschermingsautoriteit wees op 29 mei op de risico’s van chatbotgesprekken. Vrije tekst kan zeer persoonlijke gegevens bevatten; bewaartermijnen moeten worden verantwoord en het gebruik moet worden uitgelegd. Het gaat om een communicatie van de Inspectiedienst, niet om een sanctiebeslissing over ons fictieve geval. [2]

Een professioneel account biedt geen juridische immuniteit

Bij verwerking van persoonsgegevens vereist de AVG onder meer een rechtsgrond, een bepaald doel, minimale gegevensverwerking en passende bescherming. De verwerkingsverantwoordelijke moet naleving kunnen aantonen. Alleen een professionele licentie aanschaffen volstaat daarvoor niet. Het etiket van een product zegt niet alles over de concrete verwerking. [3]

Onderzoek de werkelijke rollen van organisatie en leverancier. Treedt de leverancier op als verwerker, dan geldt artikel 28 voor die relatie. Een gegevensbeschermingseffectbeoordeling is vereist wanneer de voorgenomen verwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert, niet automatisch bij elke tekstcorrectie door AI. [4]

Niet alle vertrouwelijke informatie is een persoonsgegeven. Onderhandelde prijzen en commerciële plannen vragen ook aandacht voor vertrouwelijkheidsafspraken. Omgekeerd maakt het verwijderen van een naam een document niet noodzakelijk anoniem: andere elementen kunnen nog naar een persoon leiden. Software, inhoud, context en bestemming moeten daarom samen worden beoordeeld.

Een geldende hervorming, geen universeel tarief

Deze toelichting richt zich vooral tot Belgische rijksinwoners die als natuurlijke persoon effecten in hun privévermogen aanhouden. U verkoopt effecten. Het bedrag verschijnt op uw rekening. Toch vertelt dat bedrag nog niet hoeveel fiscale winst u hebt gemaakt of wat u na belasting overhoudt. De doorslaggevende vraag luidt niet alleen: « Welk tarief? » Ze luidt ook: « Welke beginwaarde kan ik aantonen? »

De wet van 6 april 2026, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad op 21 april, voerde een belasting op meerwaarden op financiële activa in, met uitwerking vanaf 1 januari 2026. Het gaat dus niet langer om een regeringsaankondiging. De belasting die sinds januari geldt, moet wel worden onderscheiden van het wettelijke inhoudingsmechanisme vanaf 1 juni, waarvoor overgangsregels gelden. [1]

Vier onderscheidingen voor een deugdelijke berekening

Kwalificeer voordat u rekent. De tekst onderscheidt interne overdrachten, deelnemingen van minstens 20 % en het gewone stelsel. Een privéportefeuille, een deelneming in uw eigen vennootschap en een beroepsactief zijn niet onderling verwisselbaar. Een beroepsmatige verrichting of een verrichting buiten het normale beheer van een privévermogen vereist een andere analyse. « Tien procent op alles » is dus misleidend. [1]

Stel de beginwaarde vast. Voor activa die vóór 2026 zijn verworven, geldt in beginsel de waarde op 31 december 2025: de laatste slotkoers van 2025 voor beursgenoteerde effecten en specifieke wettelijke methoden voor niet-beursgenoteerde effecten. Onder de wettelijke voorwaarden kan voor overdrachten tot en met 31 december 2030 de bewezen historische aanschaffingswaarde worden ingeroepen. Dat geeft geen vrije keuze van waardering. [1]

Bewijs maakt werkelijk verschil. Zonder bewijskrachtige gegevens over de aanschaffingswaarde kan het ontvangen bedrag de belastbare meerwaarde vormen. Een rekeningoverzicht, een inschrijvingsovereenkomst of de historiek die bij een schenking werd overgedragen, is daarom meer dan archiefmateriaal. Voor de producten die zij beschrijft, benadrukt het Federaal Agentschap van de Schuld het belang van die stukken bij geschonken, geërfde of overgedragen effecten. [1,2]

Onderscheid inhouding en uiteindelijke belasting. In het gewone stelsel bedraagt de jaarlijkse vrijstelling voor 2026 10.000 euro. Bij de inhouding door de tussenpersoon wordt met die vrijstelling geen rekening gehouden. Als roerende voorheffing werd ingehouden, moet u via de aangifte de verrekening en, in voorkomend geval, terugbetaling vragen om de vrijstelling te benutten; bewijsstukken moeten beschikbaar zijn. Minderwaarden zijn niet onbeperkt verrekenbaar: dezelfde belastingplichtige, hetzelfde belastbare tijdperk en dezelfde wettelijke categorie zijn vereist. [1,2]

Een gedocumenteerd risico, geen verzonnen nieuwe waarschuwing

Op 24 januari 2026 waarschuwden het federaal parket en het Centrum voor Cybersecurity België voor oplichting met de identiteit van de Koning en andere prominenten. Ook bedrijfsleiders werden benaderd. Het bericht spreekt over videobeelden die vermoedelijk door AI werden gegenereerd. Dat is geen openbare technische bevestiging voor elk afzonderlijk fragment. [1]

Oplichting vereist niet altijd spectaculaire technologie. Safeonweb beschrijft ook voorbereidende informatievergaring over een organisatie, gevolgd door het aannemen van de identiteit van een vertrouwenspersoon en een verzoek om geld of gegevens. Urgentie en geheimhouding moeten controles omzeilen. Een overtuigende video versterkt de indruk, maar keurt de betaling niet goed. [2,3]

Herkennen, machtigen en bewijzen zijn verschillende vragen

Een geloofwaardig verzoek is niet noodzakelijk authentiek. Zelfs wanneer de identiteit vaststaat, moet worden nagegaan of de verrichting binnen de organisatie is goedgekeurd. Als praktische aanpak onderscheiden wij drie stappen: de persoon herkennen, de instructie controleren en de vereiste bevoegdheid bevestigen. De ene stap mag niet stilzwijgend de andere vervangen.

Blijkt ook sprake van een inbreuk in verband met persoonsgegevens, dan is een afzonderlijke AVG-beoordeling nodig. Volgens artikel 33 meldt de verwerkingsverantwoordelijke die zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur na kennisname aan de toezichthouder, tenzij waarschijnlijk geen risico voor rechten en vrijheden bestaat. De verwerker informeert de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke vertraging. Kennisgeving aan betrokkenen vereist een hoog risico en valt onder de voorwaarden van artikel 34. Niet elk vals telefoontje leidt dus automatisch tot een AVG-melding. [4]

Terugvordering of terugbetaling kan niet worden beloofd op basis van alleen het verhaal over de identiteitsfraude. Feiten, concrete verrichtingen en het toepasselijke rechtskader moeten worden onderzocht. Preventie, melding en het veiligstellen van relevante informatie hoeven niet op de uitkomst daarvan te wachten.