Creëren. Overdragen. Vergoed worden.

Actualiteit die de creatie verheldert

In Mio/USM van 4 december 2025 benadrukt het Hof van Justitie dat creatieve keuzes in de vorm van het voorwerp herkenbaar moeten zijn. De bedoeling alleen volstaat niet. Het arrest betreft meubels; de methode is ook voor Belgische makers relevant: wijs precies aan waarvoor bescherming wordt gevraagd.

De Belgische ONB-zaak belicht vervolgens de toestemming. Op 6 maart 2025 wees het Hof een algemene overdracht bij reglementair besluit van naburige rechten van artiesten zonder hun voorafgaande toestemming af. De Raad voor de Intellectuele Eigendom onderzocht de gevolgen in zijn advies van 3 november 2025, dat de FOD Economie in januari 2026 toelichtte. Het advies is geen nieuwe wet.

Van de maker naar de rechten

Bescherming vereist geen verplichte registratie. Ontwerpen, gedateerde bestanden en uitwisselingen tijdens het creatieve proces kunnen helpen bewijzen wie wat heeft gemaakt. Bewaar de betrokken versie van het werk: een handtekening op een factuur beschrijft op zichzelf niet wat beschermd is.

Breng daarna de personen en handelingen in kaart: auteur, coauteurs, werkgever, vennootschap, opdrachtgever, uitgever. Een werk in dienstverband, een opdracht en een computerprogramma vallen niet noodzakelijk onder dezelfde overdrachtsregels. De kwalificatie komt vóór de clausule.

Een overdracht draagt vermogensrechten over; een licentie geeft toestemming voor gebruik. Leg de gewenste omvang vast en bewaar het akkoord. Auteurschap, morele rechten en de bevoegdheid om een werk te exploiteren zijn afzonderlijke vragen.

België voor het Hof van Justitie

In Streamz, C-663/24, onderzoekt het Hof Belgische regels over persuitgevers en de vergoeding van makers door platforms en streamingdiensten. De zitting werd aangekondigd voor 6 en 7 juli 2026. Volgens het register van het Grondwettelijk Hof was op 7 september nog geen arrest van het Hof van Justitie gewezen.

Rechten moeten ook tegen ongeoorloofd gebruik kunnen worden gehandhaafd. De Anti-Piracy-balans van de FOD Economie van 5 juni 2025 meldde 147 geblokkeerde websites in het eerste jaar van de dienst, met opvolging van mirrorsites. Die gedateerde balans toont een aanpak die in België al operationeel is.

Het gebruik nauwkeurig omschrijven

Per exploitatiewijze moet de overeenkomst de toegestane rechten, omvang, duur en vergoeding duidelijk maken. Bij arbeid en opdrachten moeten de bijzondere regels worden onderzocht. Toestemming voor een gedrukte publicatie beschrijft op zichzelf niet alle mogelijke digitale toepassingen.

Maak dit concreet: welk werk, op welke drager, in welk gebied en voor hoelang? Bewerkingen, vertalingen, fragmenten en sublicenties verdienen elk een antwoord. Spreek ook af welke informatie de exploitatie en verschuldigde bedragen inzichtelijk maakt.

Bij een mogelijke kopie bepaalt u welke elementen zijn overgenomen en bewaart u het bewijs van het betwiste gebruik voordat u een aanpak kiest. Volgens Mio/USM gaat het om herkenbare overname van beschermde creatieve elementen. De algemene visuele indruk is niet de auteursrechtelijke inbreuktoets.

Het officiële signaal van 2 september

De DVB bevestigt de uitbreiding naar computerprogramma’s vanaf 1 januari 2026. Originaliteit, overgedragen rechten, exploitatie en waardering worden individueel onderzocht. Een vergoeding die verband houdt met software geniet dus niet automatisch het regime.

De FOD Financiën vermeldt een geïndexeerde grens van 77.220 euro voor inkomsten van 2026, aanslagjaar 2027. Die grens geldt samen met andere voorwaarden en beperkingen. Het is geen gegarandeerd bedrag of forfait dat in elke overeenkomst kan worden opgenomen.

De vragen uit elkaar houden om juist te rekenen

Stel eerst het burgerrechtelijke dossier samen: welke originele creaties, welke auteur, welke rechten, welke overdracht of licentie en welk werkelijk gebruik? Leg afzonderlijk uit wat de ontwikkelingsprestatie en de vergoeding voor rechten betalen.

Onderzoek ook de relatieve grens wanneer rechten en prestaties samen worden vergoed, de jaargrens en het gemiddelde over eerdere periodes. Reconstrueer de inkomstenhistoriek en bepaal het inkomstenjaar voordat u scenario’s vergelijkt.

Kosten vormen een bijkomende vraag. Working in the Arts koppelt de forfaitaire regeling aan een gewoon of plus-attest en de betrokken artistieke activiteiten. Informatica-activiteiten geven op zichzelf geen toegang tot dat attest. Werkelijke kosten moeten volgens de toepasselijke regels worden onderbouwd.

Voorzie ten slotte de behandeling van de voorheffing, de aangifteverplichtingen en een sociale beoordeling die past bij de professionele verhouding. De calculator moet deze aannames tonen: een nettoresultaat bewijst niet dat aan de juridische voorwaarden is voldaan.